مروري بر تاريخچه اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد

  • گیلان پیرترین استان کشور/ زاد و ولد در زوج های گیلانی کاهش یافت
  • تاریخ خبر : سه شنبه ۳۱ مرداد ۹۱ - ۱۹:۵۸

    کد خبر : 1269

    مروری بر تاریخچه اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد

    کشورهای عضو جنبش غیر متعهدها در سال ۲۰۰۵ (میلادی) آبی تیره: عضو، آبی روشن: ناظر ◊جنبش عدم تعهد به عنوان …

    کشورهای عضو جنبش غیر متعهدها در سال ۲۰۰۵ (میلادی)
    آبی تیره: عضو، آبی روشن: ناظر

    جنبش عدم تعهد به عنوان یک تشکل مهم بین‌المللی، یکی از مجموعه‌های تأثیرگذار برروند تحولات جهان طی چند دهه اخیر است. این جنبش از همان ابتدای تشکیل به مثابه نشانه‌ای از پایان دوران استعمار، اعلام مخالفت با پذیرش سلطه قدرتهای بزرگ و تریبونی آزاد برای اعلام نظرات و مواضع کشورهای جهان‌سوم و در حال توسعه بود و عضویت در آن به منزله دست‌یابی به استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به شمار می‌آمد.

    زمینه‌های مهم تاریخی در روند تکوین جنبش عدم‌تعهد را می‌توان گردهمایی‌های منطقه‌ای در آسیا و آفریقا بین سالهای ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۵ دانست که با هدف همکاری و یافتن راههای عملی برای حل مشکلات مبتلا به کشورهای تازه استقلال یافته برگزار می شد.

    نمایندگان کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین برای نخستین بار در سان‌فرانسیسکو ملاقات کردند و این دیدار مقدمه تشکیل یک رشته جلسات در اوایل دهه ۵۰ میلادی را فراهم کرد. مهمترین این گردهمایی‌ها عبارت بودند از:

    گردهمایی رهبران آسیایی

    گردهمایی رهبران آسیایی هند، اندونزی، پاکستان، بیرمانی (میانمار) و سیلان (سریلانکا) در ۵ آوریل ۱۹۵۴ در کلمبو، پایتخت سیلان برگزار شد. این گردهمایی نخستین تلاش برای همبستگی میان چند کشور در حال توسعه به شمار می‌آید که انگیزه اصلی آن یافتن راه‌حلی برای بحران هند و چین بود، اما در جریان کنفرانس، رهبران آسیایی پا را از این مسئله فراتر گذاشته و مسائل دیگری چون محکومیت گسترش دامنه سلاحهای اتمی و آزمایشات هسته‌ای، محکومیت استعمار و امپریالیسم و برای اولین بار مسئله عدم پیوستگی به دو بلوک شرق و غرب را در این گردهمایی مطرح کردند، اما بحث جدی و پیگیری این مسائل با توجه به تعداد اندک کشورهای شرکت‌کننده در کنفرانس کلمبو که همگی جزو کشورهای آسیایی بودند، ممکن نبود چرا که بررسی این مسائل به گردهمایی‌های گسترده و مشارکت دیگر رهبران کشورهای جهان سوم به‌ویژه از قاره آسیا و آفریقا نیاز داشت.

    اصول پانچاشیلا (۱۹۵۴)

    دو هفته بعد از برپایی کنفرانس کلمبو در تاریخ ۱۹آوریل ۱۹۵۴ (چوئن لای) و (نهرو) رهبران چین و هندوستان برای بررسی روابط متقابل این دو کشور آسیایی با یکدیگر ملاقات کردند. نشست این دو رهبر در چهارچوب کنفرانسهای آسیایی – آفریقایی نبود اما در جریان مذاکرات آنها مسائلی مطرح شد که بعدها در پی‌ریزی جنبش عدم تعهد نقش بسیار داشت. مهم‌ترین مسئله طرح شده در این مذاکرات ارائه اصول پانچاشیلا (پنجگانه) بود که به عنوان چهارچوبی جهت تعیین روابط حسنه فیمابین دولتها مطرح شد. این اصول در کنفرانس باندونگ نیز مد نظر قرار گرفت.

    “اصول پنجگانه که بعدها به عنوان پایه و اساس اندیشه عدم‌تعهد پذیرفته شد عبارت بودند از”:

    ۱٫ احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی یکدیگر

    ۲٫ عدم تجاوز

    ۳٫ عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر

    ۴٫ برابری و مزایای متقابل‌

    ۵٫ همزیستی مسالمت آمیز

    اصول مذکور در ابتدا محور اصلی همبستگی گروه غیرمتعهدها را تشکیل می‌داد، اما به مرور زمان و با افزایش اعضاء، به تدریج بردامنه این اصول و شعارها افزوده شد و به سایر مسائل بین‌المللی که بسیاری از آنها خارج از قلمرو اختلافات بلوک‌ها بود گسترش یافت چنانچه هنگام تنظیم دستور کار نخستین کنفرانس سران عدم تعهد اصول زیر در دستور کار گنجانده شد:

    * تحکیم و تقویت صلح بین‌المللی‌

    * احترام به حق و تعیین سرنوشت مردم و ملتها، مبارزه با امپریالیسم، محو استعمار، استعمار نوین، محکومیت تبعیض نژادی و آپارتاید

    * خلع سلاح عمومی و کامل و منع آزمایشهای هسته‌ای‌

    * مقابله با سیاست زور و تسلط سیاسی و اقتصادی و هر نوع مداخله خارجی‌

    * اعتقاد به برابری و تلاش برای برقراری صلح در دنیا و مبارزه با تحمیل هرگونه ایدئولوژی سیاسی و اقتصادی‌

    کنفرانس بوگور

    اجتماع دو روزه بوگور که در تاریخ ۲۸ و ۲۹ دسامبر ۱۹۵۴ برپا شد در حقیقت اجلاس مقدماتی کنفرانس همه‌جانبه باندونگ بود. پنج نخست‌وزیر آسیایی از کشورهای پاکستان،‌ سیلان، هند، اندونزی و بیرمانی در بوگور گردهم آمدند تا مقدمات برپای کنفرانس باندونگ را فراهم نمایند. پس از مذاکرات دو روزه، نخست‌وزیران کشورهای مذکور قرار گذاشتند از ۲۴کشور دیگر آسیایی و آفریقایی دعوت نمایند تا در آوریل ۱۹۵۵ در اجتماع بزرگ باندونگ در اندونزی حضور بهم رسانند.

    ◊کنفرانس باندونگ‌

    در باندونگ اندونزی برای اولین بار رهبران کشورهای آسیایی و افریقایی از جمله مصر، هند، اندونزی و غنا دور هم جمع شدند تا شالوده حرکتی نوین در جهانی را آغاز نمایند که در آن کشورهای کوچک از بیم جنگ و رقابت ابرقدرتها در نگرانی به سر می‌بردند. کنفرانس باندونگ با حضور نمایندگانی از ۲۹ کشور جهان‌سوم تشکیل شد و شرکت‌کنندگان در کنتفرانس سه مسئله عمده را بیش از سایر مسائل مورد بحث و بررسی قرار دادند: استعمارزدایی، بی‌طرفی در جهان تحت رقابت دو بلوک و توسعه اقتصادی، گذشته از استعمارزدایی و توسعه اقتصادی. که اصول باندونگ با آنها شناخته می شد،‌ مسئله دیگر پی‌ریزی حرکت بی‌طرفی در این کنفرانس بود.

    در این کنفرانس اصول ده‌گانه باندونگ، به شرح ذیل به تصویب رسید که امروز از آن به عنوان اصول بنیادین جنبش عدم تعهد یاد می‌شود:

    ۱٫ احترام به حقوق بنیادین بشر و اهداف و اصول منشور ملل متحد.

    ۲٫ احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی همه ملتها.

    ۳٫ شناسایی برابری تمامی نژادها و برابری تمامی ملتها، اعم از کو چک و بزرگ.

    ۴٫ خودداری از مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر.

    ۵٫ احترام به حق همه ملتها در دفاع فردی و جمعی از خود، مطابق با منشور ملل متحد.

    ۶٫ خودداری از استفاده از ترتیبات دفاع جمعی برای تأمین منافع خاص هر یک از قدرتهای بزرگ و خودداری همه کشورها از اعمال فشار برکشورهای دیگر.

    ۷٫ خودداری از اقدامات تجاوزکارانه، تهدید به تجاوز و یا به کارگیری زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورهای دیگر.

    ۸ . حل و فصل تمامی منازعات بین‌المللی از طرق مسالمت آمیز، مطابق با منشور ملل متحد.

    ۹٫ ارتقاء همکاری و منافع متقابل.

    ۱۰ . احترام به عدالت و تعهدات بین‌المللی.

    بعد از کنفرانس باندونگ به غیر از کنفرانس بریونی که در ژوئیه ۱۹۵۶ با حضور رهبران مصر، هند و یوگسلاوی برپا شد، اقدام دیگری برای گردآوری رهبران بی‌طرف تا سال ۱۹۶۱ صورت نگرفت. با وجود این در همین دوران فترت شش ساله، رهبران بی طرف به ویژه مارشال تیتو رهبر یوگسلاوی به تلاش خود ادامه دادند و سرانجام نخستین کنفرانس رسمی عدم تعهد در بلگراد تشکیل شد.

     

    “تاریخ چه پانزده جلسه برگزار شده جنبش عدم تعهد”

     

    اجلاس اول ،یوگسلاوی‌

    ‌نخستین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد در اول سپتامبر ۱۹۶۱ در بلگراد تشکیل شد. بنابر شرایطی که برای شناخت کشورهای غیرمتعهد تعیین شده بود از ۲۵ کشور برای شرکت در کنفرانس دعوت به عمل آمد. جو بین‌المللی آن زمان – دوره جنگ سرد و تشدید تشنجات بین‌المللی – بیم برخورد بلوک‌ها و آغاز جنگ جهانی‌سوم را بوجود آورده بود، لذا تأکید کنفرانس بیشتر برحفظ صلح و امنیت جهانی و رفع اختلافات از طریق صلح و همکاری بین‌المللی بود. اکثریت شرکت‌کنندگان را کشورهای تازه استقلال‌یافته با خاطرات تلخ از استعمار غرب تشکیل می‌دادند. به همین دلیل نسبت به غرب بدبین بوده و بیشتر به شرق تمایل داشتند.

    اجلاس دوم ،مصر

    دومین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد از ۵ تا ۱۰ اکتبر ۱۹۶۴ در قاهره پایتخت مصر تشکیل شد. در این کنفرانس سران ۴۷ کشور شرکت کرده بودند. اغلب اعضای جدید را کشورهای تازه استقلال‌یافته تشکیل می‌دادند. هدف اصلی کنفرانس بررسی بحرانهای جهانی و چگونگی یافتن راهی جهت تأمین و استقرار صلح بود.

    اجلاس سوم ،زامبیا

    با آنکه قرار بود کنفرانس سران عدم تعهد هر سه سال یکبار تشکیل شود اما به علت اوضاع و احوال جهان، سومین کنفرانس سران شش سال بعد از اجلاس دوم یعنی در سال ۱۹۷۰ (از هشتم تا دهم سپتامبر) در لوزاکا پایتخت زامبیا با شرکت ۵۳ کشور عضو تشکیل شد. این کنفرانس ضمن پرداختن به مسائل مربوط به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی برضرورت استقلال کلیه ملل به خصوص مستعمرات پرتغال در جنوب آفریقا تأکید کرد. در زمینه مسائل اقتصادی از افزایش شکاف میان کشورهای غنی و فقیر اظهار تأسف شد و تنزل سهم کشورهای در حال توسعه در زمینه صادرات طی دهه‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی مورد توجه قرار گرفت.

    اجلاس چهارم الجزایر

    چهارمین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد از ۵ تا ۹ سپتامبر ۱۹۷۳ در الجزیره تشکیل شد. شرکت‌کنندگان در این کنفرانس ۷۵ کشور بودند و مصوبات آن در زمینه مسائل سیاسی از جمله تبعیض نژادی در آفریقای جنوبی، رودزیا، کامبوج،‌کره، حقوق دریاها و مواد مخدر بود. در زمینه مسائل اقتصادی به موضوعاتی چون روابط کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، انتقال تکنولوژی و سیستم بین‌المللی مالی و پولی توجه داشت.

    اجلاس پنجم ،سریلانکا

    پنجمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در کلمبو پایتخت سریلانکا از تاریخ ۱۶ تا ۱۹ اوت ۱۹۷۶ برگزار شد. ۸۶ کشور به عنوان عضو، ۹ کشور و ۱۲ سازمان بین‌المللی به عنوان ناظر و ۷ کشور به عنوان میهمان در این کنفرانس شرکت داشتند. احتلاف نظرهایی که از قبل در جنبش عدم تعهد موجود بود از این کنفرانس شکل روشن‌تری به خود گرفت و به طور کلی کشورهای شرکت‌کننده به دو گروه تندرو یا مترقی و میانه رو یا معتدل تقسیم شدند. اگر چه تعداد کشورهای میانه‌رو که بیشتر طرفدار غرب بودند زیادتر بود ولی فعالیت سازمان‌یافته گروههای تندرو تأثیر زیادی برمصوبات کنفرانس گذاشت. با این همه تصمیمات کنفرانس کلمبو را می‌توان نسبتاً معتدل و به دور از تندروی دانست. در این اجلاس بر سر تصاحب کرسیهای دفتر هماهنگی جنبش عدم تعهد که تعداد آن از ۱۷ عضور به ۲۵عضو افزایش یافته بود رقابت شدیدی درگرفت.

    اجلاس ششم ،کوبا

    ششمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در روزهای سوم تا هفتم اکتبر ۱۹۷۹ (چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی) در هاوانا پایتخت کوبا برگزار شد. “در این کنفرانس مراحل نهایی عضویت جمهوری اسلامی ایران در جنبش پایان یافت و جمهوری اسلامی ایران به طور رسمی به عضویت جنبش عدم تعهد درآمد”. در جریان این کنفرانس مسائل مهمی چون اوضاع خاورمیانه، پیشنهاد اخراج مصر از جنبش (به‌خاطر امضای قرارداد صلح کمپ‌دیوید با اسرائیل)، عضویت کامبوج و اوضاع اقتصادی بین‌المللی مورد بحث قرار گرفت. در هاوانا دو دستگی در میان اعضای جنبش عدم تعهد کاملاً مشخص بود. عده‌ای کوبا را متهم می‌کردند که در ریاست کنفرانس بی‌طرفی را مراعات نکرده است،‌ از این رو وقتی پیشنهاد پشتیبانی از خواسته‌های جمهوری اسلامی ایران علیه آمریکا مطرح شد تعدادی از کشورها تأکید کردند که بایستی تجاوزات آمریکا به ایران و دخالت نظامی شوروی در افغانستان هر دو با هم در جلسات جنبش مطرح و بررسی شود.‌

    “بندهای ۱۳۹، ۱۴۰ و ۱۴۱ بیانیه پایانی ششمین اجلاس سران عدم تعهد به طور کامل به ایران اختصاص یافت و در آنها نسبت به پیروزی تاریخی مردم ایران در سرنگون کردن رژیم پیشین و ایجاد امیدواری برای تمام مردم جهان در به دست آوردن آزادی و تحکیم استقلال خود،‌ ابراز مسرت شد. در بیانیه پایانی اجلاس هاوانا، از قطع روابط ایران با اسرائیل و آفریقای جنوبی، همچنین خروج ایران از پیمان سنتو استقبال به عمل آمد.”

    »در اجلاس هاوانا پیشنهاد عراق برای میزبانی اجلاس هفتم سران بعد از کوبا مورد تصویب قرار گرفت.«

    ◊*‌تغییر محل از بغداد به دهلی‌نو:

    یک سال و نیم پس از شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، وزارت امورخارجه در ماه مارس ۱۹۸۲ با ارسال یادداشت به سفارت کوبا (رئیس جنبش عدم تعهد) ضمن اعلام مخالفت خود با برگزاری اجلاس هفتم سران عدم تعهد در بغداد خواستار تغییر محل برگزاری اجلاس شد. متعاقب آن هیأت جمهوری اسلامی ایران در اجلاس وزرای خارجه جنبش عدم تعهد در هاوانا این موضوع را به طور جدی مطرح و تهدید کرد در صورت برگزاری اجلاس در بغداد، جمهوری اسلامی ایران اجلاس را تحریم کرده و ریاست جنبش را به رسمیت نخواهد شناخت.در کمیته سیاسی اجلاس وزرای عدم تعهد بحث زیادی در خصوص این مسئله صورت گرفت ولی در نهایت به دلیل حمایت برخی کشورها از جمله یوگسلاوی از عراق، گفته شد نظر به اینکه تصمیم برگزاری اجلاس در بغداد توسط سران کشورهای غیرمتعهد اتخاذ شده، تغییر آن خارج از حیطه اختیارات وزرای خارجه است، لذا نظر نهایی براین قرار گرفت که تلاش شود هرچه زودتر جنگ دو کشور ایران و عراق خاتمه یابد. در بیانیه نهایی اجلاس وزرا همچنین اشاراتی مبنی برتأیید تصمیم اجلاس ششم سران در خصوص تعیین بغداد به عنوان محل برگزاری اجلاس هفتم وجود داشت.

    “جمهوری اسلامی ایران به فعالیت خود در این زمینه ادامه داد و با ارسال یادداشت برای کلیه سفارتخانه‌های کشورهای عضو عدم تعهد در تهران نظر مخالف خود را با برگزاری کنفرانس سران در بغداد منعکس کرد”.

    همزمان هیأت‌هایی از طرف وزارت امورخارجه به منظور ابلاغ پیام ریاست جمهوری به کشورهای مختلف اعزام شد. متقابلاً عراق نیز برای حفظ ریاست جنبش بسیار فعال عمل می‌کرد و به منظور تهیه مقدمات برگزاری اجلاس سران در بغداد، اقدام به احداث ساختمان و مجموعه‌ای با هزینه بالغ بر یک میلیارد دلار کرد. این کشور حتی پیش‌نویس بیانیه پایانی اجلاس را به سه زبان تهیه و پرچم کشورهای عضو جنبش را در بغداد به اهتزاز درآورده بود، اما با ورود نیروهای ایران به خاک عراق در عملیات رمضان (ژوئیه ۱۹۸۲) و متعاقب آن حمله هوایی جنگنده‌های ایران به بغداد وضعیت جدیدی به وجود آمد. با توجه به نزدیک بودن زمان برگزاری اجلاس (سپتامبر ۱۹۸۲)، فیدل‌کاسترو رهبر کوبا در ماه اوت پیشنهاد تشکیل اجلاس وزرای جنبش عدم تعهد و تعیین محل دیگری برای برگزاری هفتمین اجلاس سران را مطرح کرد.

    با توجه به حوادث فوق و پیگیریهای جمهوری اسلامی ایران، موضوع تغییر محل اجلاس سران از بغداد به جای دیگر به صورت جدی مورد توجه کشورهای عدم‌تعهد قرار گرفت و همان‌ها که معقتد بودند کنفرانس وزرای خارجه نمی‌تواند تصمیمات سران را نقض کند، در اجلاس وزرای خارجه عدم تعهد در اکتبر ۱۹۸۲ در نیویورک، با اجماع موافقت خود را با تغییر محل کنفرانس از بغداد به دهلی‌نو اعلام کردند.

    اجلاس هفتم،هند

    هفتمین اجلاس سران عدم تعهد در ماه مارس ۱۹۸۳ در دهلی‌نو، با حضور ۹۹ کشور و به ریاست خانم ایندیرا گاندی برگزار شد. باتوجه به اختلاف نظرهایی که در اجلاس هاوانا میان اعضاء شکل گرفته و موجودیت جنبش را به چالش کشیده بود، وظیفه خانم‌گاندی برای بازگرداندن اعتماد کشورهای عضو و خروج از حالتی که بعضی آن را انحراف جنبش به چپ و وابستگی به بلوک شرق تعبیر کرده بودند، دشوار بود.

    اجلاس هفتم در شرایطی برگزار شد که آثار بحران اقتصادی در جهان به ویژه در کشورهای کمتر توسعه‌یافته که اغلب عضو جنبش بودند به مراحل بی‌سابقه‌ای رسیده بود. بیانیه نهایی شامل دو بخش اقتصادی و سیاسی بود و در قسمت سیاسی ضمن تشریح نقش عدم تعهد در دستیابی به صلح و امنیت، خلع‌سلاح و همزیستی مسالمت‌آمیز به مسائلی چون اوضاع جنوب آفریقا، فلسطین، لبنان، خاورمیانه، کامبوج، افغانستان، کره و جنگ ایران و عراق می‌پرداخت. تصمیم‌گیری در مورد محل برگزاری اجلاس بعدی به اجلاس وزرای خارجه در لواندا در سال ۱۹۸۵ موکول شد و در اجلاس لواندا موافقت شد که هشتمین اجلاس‌سران در حراره برگزار گردد.

    اجلاس هشتم ،زیمبابوه‌

    هشتمین اجلاس سران عدم تعهد در تاریخ اول تا ششم سپتامبر ۱۹۸۶ در حراره پایتخت زیمبابوه برگزار شد. طبق روال معمول دوره‌های قبل، پس از جلسات مقدماتی کارشناسان سیاسی و اقتصادی، کنفرانس وزرای خارجه جنبش در روزهای ۲۸ و ۲۹ اوت برگزار شد. اجلاس هشتم مصادف بود با بیست و پنجمین سال تأسیس جنبش عدم تعهد و از مهمترین موضوعاتی که در این اجلاس مطرح شد و در بیانیه نهایی مورد اشاره قرار گرفت عبارت بود از: خلع سلاح و امنیت جهانی، استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای، مسئله فلسطین، لبنان، وضعیت خاورمیانه، جنگ ایران و عراق،‌ قبرس، تجاوز آمریکا علیه لیبی، جنوب آفریقا، حقوق ملتها جهت حفظ فرهنگ و آثار ملی خود، بدهی‌های خارجی و علوم و تکنولوژی. یکی از بحث‌انگیزترین موضوعات مطرح شده در این اجلاس مسئله جنگ ایران و عراق بود. هیأت جمهوری اسلامی ایران در این اجلاس با موفقیت توانست از تصویب بیانیه‌ای که به ابتکار کشورهای عرب حامی عراق تنظیم شده و خواستار توقف بدون قید و شرط جنگ بود جلوگیری کند. در آن زمان هنوز بخشی از خاک ایران در تصرف عراق بود.

    اجلاس نهم ،یوگسلاوی‌

    اجلاس نهم سران عدم تعهد با حضور ۱۰۹ کشور از چهارم تا هفتم سپتامبر ۱۹۸۹ در بلگراد برگزار شد. این دومین بار بود که ریاست جنبش عدم تعهد به یوگسلاوی می‌رسید.

    برگزاری اجلاس مصادف شد با تحولات عمده در نظام دوقطبی و از میان رفتن جنگ سرد. با توجه به وضعیت جدید، اعضای جنبش در خصوص نحوه اداره و ادامه کار آن دچار اختلاف شده بودند، عده‌ای با استناد به اینکه قطب‌بندیهای دوران جنگ سرد از میان رفته و جنبش فلسفه وجودی خود را از دست داده پیشنهاد تغییر نام یا ادغام آن با گروه ۷۷ را مطرح می‌کردند درحالی که جمع کثیری از اعضا، ضمن تأیید ایجاد تغییرات در صحنه بین‌المللی معتقد بودند جنبش هنوز برای تحقق اهداف خود راه درازی در پیش دارد. یوگسلاوی به عنوان رئیس اجلاس نهم در تلاش جهت ایجاد تحول در نگرش جنبش عدم تعهد برخی از موضوعات اساسی در اسناد سیاسی از جمله مباحث مربوط به استعمارزدایی و برقراری نظام نوین اطلاعات و ارتباطات را از دستور کار حذف کرد که با تلاش کشورهای چپ از جمله کوبا مجدداً به آن ‌اضافه شد. در هر حال در اجلاس نهم از سوی طرفداران دو ایده فوق، بحثهای زیادی صورت گرفت، اما در نهایت کشورهای عضو تصمیم گرفتند ضمن پایبندی به اصول جنبش، به فعالیت‌های دسته‌جمعی خود ادامه داده و در گسترش همکاری با کشورهای توسعه‌یافته تلاش کنند.‌

    اجلاس دهم،اندونزی‌

    اجلاس دهم سران جنبش عدم تعهد از تاریخ ۲۸ اوت ۱۹۹۲ در جاکارتا پایتخت اندونزی آغاز به کار کرد. مهمترین بحث در اجلاس مذکور موضوع تغییر نظام حاکم برروابط بین‌الملل و چگونگی برخورد جنبش با آن بود.کشورهای مختلف طی جلسات متعدد نظرات خود در قبال وضعیت جدید جهانی را مطرح کردند. نتیجه این گفتگوها حاکی از آن بود که جنبش عدم تعهد نه تنها موفق به حفظ هویت خویش گردیده بلکه با گذار از این دوره بحرانی، آماده رویارویی با چالشهای جدید در جهان شده است. از این نظر اجلاس دهم را می‌توان یک مقطع مهم در تاریخ جنبش عدم تعهد به حساب آورد چرا که جنبش به دلیل اجماع نظر میان کشورهای عضو در خصوص ضرورت تداوم حیات خود و ارتقای نقش آن در تحولات بین‌المللی، هویت وجودی خود را در دوران پس از جنگ سرد بازیافت. مهمترین مسائل منطقه‌ای و اقتصادی مطرح در این اجلاس عبارت بودند از مسائل مربوط به آسیای جنوب شرقی، افغانستان، درگیری اعراب و اسرائیل، لبنان، بوسنی، آفریقای‌جنوبی،‌ قاچاق موادمخدر، تروریسم، استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، همکاری بین‌المللی اقتصادی برای توسعه و محیط زیست.

    اجلاس یازدهم،کلمبیا

    یازدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد از تاریخ ۱۸ تا ۲۰ اکتبر ۱۹۹۵ در شهر کارتاهنا در کلمبیا برگزار شد. این اجلاس در پایان کار خود علاوه بربیانیه پایانی یک بیانیه جداگانه در خصوص آنکتاد و یونیدو صادر کرد. در طول اجلاس مسائل متعددی مورد بررسی قرار گرفت که اهم آنها عبارتنداز: تجدید ساختار سازمان ملل، خاتمه دوران جنگ سرد و مشکلات اقتصادی و اجتماعی موجود در جهان سوم، خلع سلاح و امنیت بین‌المللی، همکاری بین المللی برای توسعه، ضرورت برخورد مناسب جنبش با تحولات بین‌المللی، همکاریهای اقتصادی و تروریسم.‌

    اجلاس دوازدهم ،آفریقای جنوبی‌

    دوازدهمین اجلاس سران عدم تعهد از تاریخ ۲۹ اوت تا ۳ سپتامبر ۱۹۹۸ در شهر دوربان آفریقای جنوبی و با حضور نمایندگان ۱۱۴ کشور به ریاست آقای نلسون‌ماندلا برگزار شد. مهمترین موضوعاتی که در این اجلاس مورد بررسی قرار گرفت و در بیانیه نهایی گنجانده شد عبارت بود از: نقش جنبش عدم تعهد، گفتگوی تمدنها، تجدید ساختار سازمان ملل، وضعیت مالی سازمان ملل،‌ تروریسم، بدهی‌های خارجی، محیط زیست و توسعه، علوم و تکنولوژی، همکاریهای جنوب – جنوب، کشورهای کمتر توسعه‌یافته، نژادپرستی، تبعیض‌نژادی و موادمخدر.

    اجلاس سیزدهم ،مالزی‌

    براساس تصمیم اجلاس دوازدهم سران در دوربان، بنگلادش به عنوان میزبان بعدی اجلاس سران تعیین گردید و قرار بود اجلاس وزرای خارجه عدم تعهد در ژانویه و اجلاس سران در آوریل سال ۲۰۲۲ برگزار شود اما با انصراف بنگلادش و سپس اردن از برگزاری اجلاس سران، در سیزدهمین اجلاس وزرای خارجه عدم تعهد در دوربان آفریقای جنوبی،‌کشور مالزی به عنوان میزبان اجلاس سیزدهم سران تعیین و اجلاس مذکور از ۲۰ تا ۲۵ فوریه ۲۰۰۲ در کوالالامپور پایتخت مالزی برگزار شد.

    این اجلاس نخستین اجلاس سران عدم تعهد پس از حوادث تروریستی ۱۱ سپتامبر در نیویورک بود و لذا تروریسم به یکی از مباحث عمده اجلاس سیزدهم تبدیل شد. از سوی دیگر اجلاس کوالالامپور کمتر از یک ماه قبل از حمله آمریکا به عراق و در بحبوحه مباحث شورای امنیت سازمان ملل در خصوص عراق برگزار شد. به طور طبیعی مسئله عراق از اصلی‌ترین موضوعات مطرح در سخنرانی سران کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس بود. رئیس جمهور وقت ایران در بخشی از سخنرانی خود در این اجلاس، حمله نظامی به عراق را موجب خسارت فراوان به مردم مظلوم این کشور و به خطر افتادن ثبات و امنیت منطقه، تخریب محیط زیست و تقویت افراط‌گرایی خواند و گفت این حمله حرکت موزون آغاز شده به سوی مردم سالاری سازگار با دین و اخلاق و فرهنگ را در این منطقه به خطر خواهد انداخت.

    اجلاس چهاردهم،کوبا

    چهاردهمین اجلاس سران از ۲۰ تا ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۶ در هاوانا پایتخت کوبا برگزار شد. از آن تاریخ ریاست جنبش عدم تعهد را کوبا برعهده دارد. صدور بیانیه جداگانه در ارتباط با فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران مهمترین موضوعات مطروحه در این اجلاس بود.

    اجلاس پانزدهم ،مصر

    پانزدهمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها با شعار «همبستگی بین‌المللی برای صلح و توسعه» در شرم‌الشیخ مصر برگزار گردید.

    سران غیرمتعهدها در پایان این اجلاس خواستار حل عادلانه بازگشت آوارگان فلسطینی به موطن خود و همچنین حمایت از ملت فلسطین در تشکیل دولت مستقل در کرانه باختری و نوار غزه به پایتختی قدس شرقی شدند.

    در بخش دیگری از این بیانیه تأکید شد: خلع سلاح هسته‌ای کامل و فراگیر همواره تنها راه جهان عاری از تسلیحات هسته‌ای است.

    بیانیه مذکور در عین حال افزود: همه کشورها حق استفاده از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را دارند.

    سران غیرمتعهدها همچنین از غنی‌سازی اورانیوم در ایران حمایت و تأکید کردند که مادامی که در جهت گسترش تسلیحات کشتارجمعی نباشد، از غنی‌سازی در ایران حمایت می‌کنند. بیانیه شرم‌الشیخ در ادامه خواستار اصلاح سازمان ملل از طریق گسترش شورای امنیت شد.

    این بیانیه همچنین بر ضرورت مشارکت کشورهای عضو غیرمتعهدها در اصلاح سیستم مالی جهانی تأکید کرد که این کشورها بیشترین آسیب را از بحران اقتصادی جهانی متحمل شده‌اند.

    شانزدهمین اجلاس در شهریور ماه جاری در تهران برگزار خواهد شد.برگزاری این اجلاس در تهران به دلیل شرایط خاص جنبش عدم تعهد و سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای در دیپلماسی و روابط خارجی کشور برخوردار است. براین اساس، برنامه‌ریزی مناسب در همه زمینه‌ها با در نظر گرفتن مکان مناسب و نظارت برروند  برگزاری آن صورت گرفته است.

    کلیه حقوق برای پایگاه خبری واران نیوز محفوظ است
    Desgined & Programmed by AmirHz.ir